Η Λένα Πλάτωνος και ο Βαγγέλης Κοσμίδης αναρωτιούνται αν βγαίνεις ακόμα ραντεβού

Η σπουδαία μουσικός και ο νεαρός σκηνοθέτης σε μια κουβέντα για τη βιβλική απελευθερωτική δύναμη του έρωτα.

Επιμέλεια συζήτησης: Γιώργος Πολυμενέας | Φωτό: Κώστας Κοσμίδης

Νομίζω ότι δεν γίνεται να είναι κάποιος νέος και να μην συγκινηθεί με το «Ραντεβού;», την παράσταση σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Κοσμίδη και πρωτότυπη μουσική Λένας Πλάτωνος. Το «Ραντεβού;» εξερευνά τον έρωτα τώρα, σήμερα, σε μια εποχή όπου έχει αποκτήσει νέες ψηφιακές εκφάνσεις μέσω της σκληρότητας (αλλά και του fun factor) dating apps, του ανελέητου και ανυπόμονου sexting, του καταιγισμού των nudes και του ανατριαχιστικού ελέγχου των αλγορίθμων πάνω στις προτιμήσεις μας. Το υλικό της παράστασης στηρίζεται σε πραγματικές ιστορίες και ακολουθεί τις αρχές του θεάτρου-ντοκουμέντο.

Στις μέρες μας, ο πληθωρισμός του γυμνού, του εύκολου και απενοχοποιημένου σεξ συμβαδίζει με ένα πληθωρισμό μοναξιάς. Υποτίθεται ότι έχουμε άπειρες επιλογές για να μην είμαστε μόνοι. Κι όμως, ίσως να είναι η εποχή που νιώθουμε περισσότερο μόνοι από ποτέ, εγκλωβισμένοι στον πολτό του feed μας.

Το «Ραντεβού;» δημιουργεί τη συνθήκη ενός ντελιριακού πάρτυ κατά τη διάρκεια τα όσα νιώθει σώμα αντιπαρατίθενται με όσα ορίζει η επικοινωνία μέσω των social media. Μπορεί τα γκομενικά μας να διαχέονται πλέον σε διαφορετικά κανάλια σε σχέση με τον παρελθόν, ωστόσο ο έρωτας παραμένει μια καθολική συνθήκη, μια κατάσταση ελευθερίας.

Για αυτή ακριβώς την ελευθερία μέσα από τον έρωτα, το φλερτ και τον παιγνιώδη χαρακτήρα ενός ραντεβού συζητούν οι Βαγγέλης Κοσμίδης και Λένα Πλάτωνος σε μια ζεστή και τρυφερή συζήτηση.

Κοσμίδης: Λένα, θυμάσαι όταν σε είχα πάρει τηλέφωνο να σου μιλήσω για πρώτη φορά για αυτό το πρότζεκτ;

Πλάτωνος: Φυσικά! Ήμουν στα Γιάννενα όταν μου τηλεφώνησες. Είχα μια σύμπραξη τότε με το ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων. Θυμάμαι ότι σού είχα πει πόσο ευχάριστη σύμπτωση ήταν το γεγονός ότι μου ζήτησες να γράψω χορευτική μουσική για το «Ραντεβού;» την ίδια εποχή που και εγώ επιθυμούσα να γράψω τέτοια μουσική. Κάποια στιγμή είχα ονειρευτεί, όταν έφτιαχνα τις «Μάσκες Ηλίου» και το «Γκάλοπ», να γράφω χορευτική μουσική. Τότε έδινα βαρύτητα στο στίχο. Τώρα έχω αφήσει ελεύθερο τον εαυτό μου. Για αυτό το λόγο και  η φωνή στη μουσική για το «Ραντεβού;» έχει μπει με τρόπο εντελώς διακριτικό.

Κοσμίδης: Πάντως, όταν μετά από το τηλεφώνημα κανονίσαμε να βρεθούμε στην Αθήνα για να τα πούμε πολύ αναλυτικά, ήμουν πολύ αγχωμένος και πολύ ενθουσιασμένος.

Πλάτωνος: Θυμάμαι που είχαμε κάνει ατελείωτες συζητήσεις για τις σχέσεις, τον έρωτα, τα ραντεβού. Τελικά, σε όλες τις εποχές αυτά τα ζητήματα μας απασχολούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Κοσμίδης: Τα πράγματα όσον αφορά τον έρωτα και την επαφή των ανθρώπων είναι αρκετά βιβλικά. Είναι αυτό το «γεια» που σου λέει κάποιος και σου κόβονται τα πόδια και μπορεί να το θυμάσαι για μια ζωή. Να σε καθορίσει. Είναι αυτό το «8άρι» που δημιουργείται ανάμεσα σε δύο μέχρι πρότινος αγνώστους και τους συνδέει.

Πλάτωνος: Δεν έχουν μείνει όλα ίδια όμως. Οι άνθρωποι δεν επικοινωνούμε πλέον με τον ίδιο τρόπο.

Κοσμίδης: Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο χρόνος αναμονής, με αποτέλεσμα αν δεν μου απαντήσεις αμέσως ή μέσα σε 5 λεπτά κάτι να κλονίζεται μεταξύ μας. Παλιότερα υπήρχε η αναμονή και η προσμονή. Πλέον, αυτό, ως απόρροια και του τρόπου με τον οποίο ο καπιταλισμός νοηματοδοτεί τις ανθρώπινες σχέσεις, έχει αλλάξει.

Πλάτωνος: Ο καπιταλισμός ευτελίζει τα πάντα σε προϊόν. Μπορεί να το πετύχει αυτό ακόμα και με τον έρωτα.

Κοσμίδης: Έτσι είναι. Παλιότερα ψάχναμε να βρούμε ένα ταίρι που να ήταν επαρκές. Τώρα ψάχνουμε το απόλυτο, δεν είμαστε καθόλου ανεκτικοί ή υπομονετικοί με τους άλλους. Αν το ταίρι σου έχει κάποια στραβά, δεν πειράζει, γιατί θεωρείς ότι στην επόμενη γωνία θα βρίσκεται εκείνο που θα είναι τέλειο. Έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που τελικά χάνονται στο ψάξιμο.

Πλάτωνος: Ψάχνεις για να ψάχνεις και στο τέλος όλη σου ύπαρξη περιορίζεται σε αυτό το ψάξιμο. Απλώς ψάχνεις, δεν αναζητάς κάτι πέρα από αυτό.

Κοσμίδης: Και έτσι γινόμαστε απόλυτοι. Δεν βάζουμε νερό στο κρασί μας.

Πλάτωνος: Αξιολογούμε τον άλλο σαν μια πληροφορία. Σαν ένα κομμάτι πληροφορίας. Και το ακόμα χειρότερο είναι ότι με τον ίδιο αντιλαμβανόμαστε και εμείς το ίδιο μας τον εαυτό. Είναι απελπιστικό όλο αυτό. Να ψάχνεις μέσα στο σωρό, να άγεσαι και να φέρεσαι από την αίσθηση ότι είσαι μια πληροφορία. Παύουμε να είμαστε πρόσωπα, να είμαστε όντα.

Κοσμίδης: Ναι, μετατρεπόμαστε σε φάσματα του 0 και του 1.

Πλάτωνος: Τι ωραίο αυτό που είπες. Δυσάρεστα ωραίο βέβαια. Χάνεσαι μέσα σε αυτή την εικονική πραγματικότητα. Και νομίζεις ότι γνωρίζεις κάποιον, νομίζεις ότι τον ξέρεις, αλλά στην ουσία είναι «κατασκευασμένο» αυτό που βλέπεις.

Κοσμίδης: Μπορεί ο άλλος να έχει μετατραπεί σε πληροφορία, να είναι η κάθε του στιγμή διαθέσιμη και προσβάσιμη, όμως στην πραγματικότητα αυτά είναι όσα εκείνος θέλει να δείξει και να αποκαλύψει.

Πλάτωνος: Ξέρεις, έχω ερωτευτεί και εγώ έτσι. Αλλά ναι, υπάρχουν πολλές περσόνες στο Facebook. Ποτέ δεν μπορείς να γνωρίζεις πόσο αυθεντικό είναι αυτό που προβάλλει ο άλλος.

Κοσμίδης: Ο καθένας πλασάρει τον εαυτό του διαφορετικά και όπως θέλει στα social media. Μπορεί να είναι πολύ ενδιαφέρων, πολύ ωραίος, πολύ μοιραίος, μπορεί να κρύψει το γεγονός ότι κατά τα άλλα στη ζωή του είναι πολύ μίζερος και ό,τι είναι πολλά άλλα πράγματα που δεν φαίνονται στις τέλειες φωτογραφίες και τα καλλίγραμμα σώματα. Πρόκειται για τον άνθρωπο 3/,4, όπως λέμε στην παράσταση. Ο άνθρωπος που είναι συνεχώς σε πόζα. Είναι μια περσόνα που κάνει πασαρέλα διαδικτυακά και προσπαθεί να είναι η φωτογραφία του. Ένας άνθρωπος που ποζάρει ασταμάτητα σαν να βρίσκεται ένας φακός απέναντί του.

Πλάτωνος: Βαγγέλη, αυτό που καλλιεργείται συστηματικά -και ειδικά στα social media- είναι η αίσθηση ότι «εγώ είμαι και άλλος δεν είναι». Η αίσθηση ότι «εγώ είμαι το παν» και θα δηλώνω τι ώρα κατουράω, τι ώρα κάνω το τσιγάρο. Μένουμε εγκλωβισμένοι στο Εγώ μας. Αυτό είναι καθαρός ναρκισσισμός.

Κοσμίδης: Ναι, αυτή η παντοδυναμία του Εγώ. Και αν το σκεφτείς, όλοι μας κάνουμε καθημερινά σχεδόν τα ίδια πράγματα. Τελικά, ίσως και αν μην είμαστε και τόσο ενδιαφέροντες όσο νομίζουμε.

Πλάτωνος: Στην πραγματικότητα δεν είμαστε τίποτα. Η λέξη-κλειδί για να το αντιληφθείς αυτό είναι η αυτογνωσία. Να έχεις το χρόνο να σκεφτείς μόνος σου πολύ πλατιά, να κάνεις ένα εσωτερικό ταξίδι, να αναλογιστείς τις σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους, φυσικά και τις ερωτικές για τις οποίες συζητάμε, και να καταλήξεις σε ένα συμπέρασμα το οποίο να εμπεριέχει και την ταπεινότητα. Χρησιμοποιώ τη λέξη ταπεινότητα ακόμα και με την έννοια τη θρησκευτική. Λείπει στις μέρες μας η ταπεινότητα. Τα πάντα γίνονται με γνώμονα το «πώς θα φανώ». Είναι ένας ολοκληρωτισμός, ένας φασισμός.

Κοσμίδης: Ο φασισμός της απέραντης χαράς. Πρέπει να είσαι χαρούμενος. Ε, δεν θέλω να είμαι χαρούμενος -και θέλω να το ζήσω αυτό. Από την άλλη, αναγνωρίζω ότι υπάρχει και ένα fan στα social media και τα dating apps. Νιώθεις μια έκρηξη ντοπαμίνης και αδρεναλίνης. Περνάς ωραία, διασκεδάζεις. Από την άλλη, δημιουργεί και μια comfort zone, από την οποία δύσκολα ξεφεύγεις. Μπορεί να δεις κάποιον έξω, να το γνωρίσεις, αλλά δεν θα του μιλήσεις. Θα προτιμήσεις να του στείλεις κάτι στο Viber, στο Messenger, να τον βρεις και τον ματσάρεις στο Tinder κοκ. Γιατί έτσι νιώθεις ασφαλής και προστατευμένος. Σκέψου, ωστόσο, πόσο πιο ισχυρό θα ήταν να έλεγες απλώς ένα «Γεια». 

Πλάτωνος: Αντί να μιλάμε εμείς οι ίδιοι, αφήνουμε να μιλάνε οι φωτογραφίες μας.

Κοσμίδης: Και καταλήγουμε να λέμε τα ίδια πράγματα ταυτόχρονα σε δεκάδες ανθρώπους. Υπάρχει πολλή μεγάλη τυποποίηση στην επικοινωνία μέσω των apps. Για την ακρίβεια, κάθε app σου «επιβάλλει» να πεις συγκεκριμένα πράγματα. Δεν επικοινωνείς με τον ίδιο τρόπο στο Tinder, στο Facebook, στο Grinder ή στο Pure.

Πλάτωνος: Συνηθίζουμε σταδιακά ο έρωτας να συμβαίνει αποκλειστικά και μόνο μέσα στα κεφάλια μας. Να μην υπάρχουν τα δύο, να υπάρχει το ένα το οποίο φαντασιώνεται. Στον έρωτα είμαστε μαζί και μόνοι. Είμαστε άτομα και κοινωνία. Για όλη μας τη ζωή είμαστε μόνοι μας και μαζί με τους άλλους. Και αυτό συμβαίνει και με τον έρωτα.

Κοσμίδης: Το έχεις γράψει και σε ένα τραγούδι σου. «Κι όλοι χορεύουν μαζί και μόνοι, μαζί και μόνοι, σε έναν έγχρωμο χορό που όλο αλλάζει και ποτέ δεν τελειώνει».

Πλάτωνος: Ναι, στο Brenthis. Πάντως, Βαγγέλη, προσωπικά δύο χαρακτηριστικά προσέχω όταν είμαι σε ένα ραντεβού. Τα μάτια του άλλου και τη χροιά της φωνής του. Στο βλέμμα καθρεφτίζονται πολλά, μπορείς να δεις κόσμους ολόκληρους.

Κοσμίδης: Το βλέμμα, η χροιά, οι κινήσεις που κάνουμε. Το σώμα μας πάντα ξέρει περισσότερα από εμάς και λέει πολύ περισσότερα από μπορεί να εκφέρει ο λόγος. Για μένα, όλα συνοψίζονται σε ένα «Εγώ ήθελα εκείνη και εκείνη ήθελε εμένα». Τόσο απλός -και ταυτόχρονα τόσο περίπλοκος- είναι ο έρωτας. Όπως το ίδιο συμβαίνει με όλα τα σπουδαία που βιώνουμε (πχ. τον θάνατο).

Πλάτωνας: Ο έρωτας είναι κάτι πολύ ευγενές. Και δεν μπορούμε να τον αντιμετωπίζουμε με κυνισμό, να τον βιώνουμε με κυνισμό γιατί είναι μια κατάσταση ελευθερίας. Ακόμα και σε άνισες σχέσεις, υπάρχει μια ισορροπία, διότι αυτός που εξουσιάζει δεν μπορεί να ασκήσει την εξουσία του χωρίς τον εξουσιαζόμενο.

Info

Ραντεβού;

Σκηνοθεσία: Β. Κοσμίδης

Ερμηνεύουν: Ιωάν. Αθανασόπουλος, Χρ. Καρανικόλας, Εμ. Κοντογιώργου-Οικονόμου, Β. Κοσμίδης, Χρ. Σταθούσης. Σκην.: Β. Μαρούλης. Κοστ.: Δ. Στρέπκος, Celebrity Skin. Μουσ.: Λ. Πλάτωνος, Στ. Τσιρλιάγος.

Θησείον, Ένα θέατρο για τις τέχνες

Τυρναβίτου 7, Αθήνα

Εισιτήρια μπορείς να κλείσεις εδώ.

* Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο “The Freedom Issue” (Άνοιξη 2019) του ελληνικού Playboy