Η «σκοτεινή» πλευρά του #10YearChallenge

Ιδιωτικότητα και προσωπικά δεδομένα στην εποχή ενός ακόμα viral παροξυσμού.

Μαρίνος Φύσσας

Και ξαφνικά η κεντρική μας στα social media γέμισε από φωτογραφίες χρηστών που συγκρίνουν τον εαυτό τους με την εμφάνισή τους πριν 10 χρόνια. Το «10 Year Challenge» προκάλεσε ένα τόνο νοσταλγίας αλλά και διασκέδασης, ενώ η αλήθεια είναι πως με την βοήθεια των φίλτρων όλοι λίγο πολύ δείχνουν ομορφότεροι και αυτό όσο να ΄ναι ανεβάζει την αυτοπεποίθηση του κάθε χρήστη. Αλλά μάλλον τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ίσως να μην πρόκειται για μία απλή πρόκληση πως ως στόχο είχε την διασκέδαση και την αλληλεπίδραση των users.

Αλλά για μία καλοστημένη απάτη. Σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο CBS News, υπάρχουν εικασίες ότι ο γίγαντας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα μπορεί να εξαγάγει κρυφά δεδομένα από τις φωτογραφίες για να βελτιώσει τους αλγόριθμους αναγνώρισης των προσώπων. Παρά τις αρνήσεις του Facebook, είναι ένα σενάριο που παίζει όλο και δυνατά και το υποστηρίζουν όλοι όσοι ασχολούνται επαγγελματικά γύρω από τον κόσμο των social media.

«Το 10 Year Challenge δίνει μία τέλεια ευκαιρία για την εκμάθηση των μηχανών», αναφέρει η Amy Webb, καθηγήτρια στο NYU Stern School of Business, η οποία έχει γράψει κι ένα βιβλίο για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χειριστεί τους ανθρώπους. «Παρουσίασε στο Facebook τη μοναδική ευκαιρία να μάθει, να βελτιώσει και να εκπαιδεύσει τα εργαλεία της για να αναγνωρίσουν καλύτερα μέχρι και τις μικρές αλλαγές στην εμφάνιση των χρηστών».

Η συγκεκριμένη πρόκληση εμφανίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα στο Facebook, το Instagram (πλατφόρμα που ανήκει στο Facebook) και στο Twitter, με εκατομμύρια άνθρωποι να έχουν συμμετάσχει σε αυτήν. Μόλις 5.200.000 χρηστές συμμετείχαν στο Facebook σε τρεις μέρες, σύμφωνα με το εργαλείο παρακολούθησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, Talkwalker. Ήταν το τελευταίο challenge μετά από μια συνεχή ροή τέτοιων «προκλήσεων» που προσελκύουν τους χρήστες και προκαλούν ανησυχία για την ασφάλεια και την ιδιωτικότητά τους.

Οι εικασίες σχετικά με κίνητρο του συγκεκριμένου meme πήραν φωτιά, όταν ο συγγραφέας Kate O’ Neill σημείωσε πως δεν πρόκειται για μία ακίνδυνη διασκέδαση. Επισήμανε ότι αυτή η viral πρόκληση έχει ως στόχο να βοηθήσει την τεχνολογία, καταγράφοντας το πώς δείχνουν οι άνθρωποι και πώς μεγαλώνουν. Προειδοποίησε για «έντονες συνέπειες» που θα μπορούσαν να προέλθουν από αυτά τα δεδομένα, όπως οι ασφαλιστικές εταιρείες που ανεβάζουν το κόστος κάλυψης για άτομα που φαίνεται ότι γερνούν γρηγορότερα (σ.σ. βέβαια μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρχει καμία απόδειξη ότι αυτό συμβαίνει).

Από την πλευρά του, το Facebook εξέδωσε ανακοίνωση λέγοντας ότι δεν έχει καμία ανάμειξη στην εκκίνηση της αυτής της πρόκλησης και επίσης δεν έχει κανένα όφελος από αυτό. «Πρόκειται για ένα meme που δημιουργήθηκε από κάποιον χρήστη και το οποίο ξεκίνησε από μόνο του. Το Facebook σε καμία περίπτωση δεν ξεκίνησε αυτή τη τάση και τα memes χρησιμοποιούν φωτογραφίες που ήδη υπάρχουν στο Facebook. Το Facebook δεν κερδίζει απολύτως τίποτα από αυτό το meme (εκτός από το να υπενθυμίζει τις αμφιλεγόμενες τάσης της μόδας του 2009)».

Ανεξάρτητα από το Facebook και το κατά πόσο ισχύει όλο αυτό το creepy σενάριο, σημασία έχει ότι αρκετοί άνθρωποι αμφισβήτησαν τα πραγματικά κίνητρα της πρόκλησης.

Αλλά ακόμη κι αν το Facebook δεν ξεκίνησε το challenge, έχει χρησιμοποιήσει την ευφυΐα αναγνώρισης προσώπου για να αναγνωρίσει τους χρήστες και τους ανθρώπους με τους οποίους απεικονίζονται. Αναπτύσσει επίσης νέα προϊόντα που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως το Portal, μια οθόνη video συνομιλίας με μια φωτογραφική μηχανή που μπορεί να εστιάσει αυτόματα στο πρόσωπό σας, σε όποιο μέρος του δωματίου κι αν βρίσκεσαι.

Το «10 Year Challenge» έρχεται ένα χρόνο μετά από μία παρόμοια προσπάθεια της Google, που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές του Facebook. Η εφαρμογή Arts & Culture της Google ταίριαζε έργα τέχνης που πιθανότατα έμοιαζαν με τον χρήστη. Χρησιμοποιούσε αλγόριθμους αναγνώρισης προσώπου μετά το upload της φωτογραφίας των χρηστών και δημιουργούσε την σύγκριση.

Ωστόσο, ανεξάρτητα από το Facebook και το κατά πόσο ισχύει όλο αυτό το creepy σενάριο, σημασία έχει ότι αρκετοί άνθρωποι αμφισβήτησαν τα πραγματικά κίνητρα της πρόκλησης. Μετά από μία χιονοστιβάδα σκανδάλων που αφορούσαν τα προσωπικά δεδομένα, στην διαδικτυακή ζωή μας ήρθε ένα meme που θεωρείται ύποπτο. Αλήθεια ή ψέματα, τέθηκε στο μέρος της συζήτησης και αποτελεί μία πράξη αντίστασης του υποκειμένου έναντι στο αντικείμενο. Μία ακόμη μάχη σ’ έναν πόλεμο που δεν πρέπει να χάσουμε.